Veelgestelde vragen

Waarom tuinieren op een dak?

Is zo’n project economische rendabel?

De stad is vervuild, waarom er dan toch groenten kweken?

Kunnen deze teelttechnieken een stad als Brussel voeden?

Waar vind je de geotextiel?

———————————————————————————————-

Waarom tuinieren op een dak?

Die vraag krijgen we het meest te horen en ons antwoord luidt:

Omdat er in de stad weinig niet-vervuilde grond overblijft, en omdat er op een dak meer zon is.

Dit antwoord is niet volledig. Het houdt geen rekening met een reeks projecten in de stad (dikwijls gelanceerd door onze vereniging) die wel de “volle grond” gebruiken  zoals bvb het project “Jardins Collectifs”. Als men echt een uitgebreid stuk grond wil bewerken dan is er ruimte net buiten de stad, of men kan ook voor ‘de buiten’ opteren (hoewel de  grond daar dikwijls ook erg vervuild is), enz.

Onze vereniging is actief in de stad, houdt rekening met de stedelijke realiteit en de beperkingen die dat met zich brengt: de stad is volgebouwd met gebouwen, dus gebruiken wij hun daken, die er toch meestal leeg bijliggen.

Er zijn er veel die zo’n manier van kweken ‘buiten-de-volle-grond’ eigenlijk niet zien zitten. Maar we moeten rekening houden met de luchtvervuiling, met de vervuiling van de grond door de industrie, met de druk van de immo-markt en van de demografische groei waardoor er steeds minder grond beschikbaar is, dan is het een logische oplossing om in de stad ‘in bakken’ te kweken. De meeste collectieve tuinen gebruiken dan ook ‘bakken’. Het vergt jaren om een vervuilde grond terug te reinigen, zeker als men het op een ecologische manier doet (phytoremediëring). Waarom al die tijd verspillen als er nu al een methode bestaat om de link tussen burger/consument-voedsel-natuur te versterken? Ideaal is natuurlijk om de twee samen te doen en zo op de korte en de lange termijn te werken.

Kortom: Potage-Toit wil, net zoals andere initiatieven die al actief zijn in Brussel, de ruimte re-claimen die al die buildings innemen, en midden al dat beton een sensibilisering op gang brengen door er groene ruimtes te creëren.

Is zo’n project economisch rendabel?

Eerst en vooral: het project wordt financieel ondersteund door het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en de BIM. Enkel door die steun kunnen we een bijdrage leveren om de stadslandbouw in Brussel te stimuleren. Hoewel het de bedoeling is kunnen we nog niet echt spreken van ‘productiviteit’. We zijn pas in 2012 begonnen dus eigenlijk zitten we nog in de experimentele fase.

Economische rentabiliteit (scheppen van banen, verkoop van producten, terugbetaling van gedane investeringen) kan pas na enkele jaren en hangt ook af van de beschikbare ruimte.

Het project wil ook het leefmilieu verbeteren, sensibiliseren voor een gezonde voeding en ongebruikte ruimtes valoriseren. Dat is moeilijk te meten in termen van economische rentabiliteit. Ons antwoord op die vraag is dus onvolledig.

De economische rentabiliteit van onze voedselindustrie is erg complex. Op Europees vlak wordt die ondersteund door het GLB (gemeenschappelijk landbouwbeleid), met 40% van de volledige EU-begroting (55 miljard euro). Die dient onder meer om de prijzen toegankelijk te houden en om de productie op peil te houden (steun bij de aankoop van tractoren, brandstof, pesticiden, chemische meststoffen, enz.). Het huidige systeem is op zich niet rentabel. Als we dus spreken over economische rentabiliteit van stadslandbouw is het goed dat in het gedachte te houden.

Maar het blijft een moeilijk te beantwoorden vraag, omdat bij de vraag naar financiële rentabiliteit moet gedacht worden aan de basisinvestering en de terugbetalingstermijnen, die kunnen variëren in functie van heel wat factoren.

De stad is vervuild, waarom er dan groenten kweken?

Die vraag wordt vaak gesteld, maar de mensen die ze stellen, vragen zich niet af of zijzelf, die dagelijks deze vervuilde lucht inademen, er niet onder lijden. Waarom aanvaarden we deze lucht wel voor ons maar niet voor de groenten? Volgens ons moet de vraag omgekeerd worden, en gaat het erom de oorsprong van deze luchtvervuiling, die problemen kan veroorzaken voor onze gezondheid, te bevragen. Waarom kritisch zijn voor het kweken van groenten in de stad en niet voor onze mobiliteit die de oorzaak is van de vervuiling?

De industrie speelt slechts een beperkte rol in de vervuiling van de stad, ze verhuist namelijk ook steeds meer naar de rand. De belangrijkste oorzaak van de vervuiling blijft: “de auto’s”. Het verbruik en de slijtage (banden, remmen, enz.) van de auto laten zware metalen en fijn stof achter in de lucht. Deze blijven hangen in de lucht of komen op de grond terecht en zorgen voor vervuiling.

Op een dak is men iets beter “beschermd”. De stofdeeltjes blijven namelijk meestal vlak bij de grond hangen en stijgen niet erg hoog… Toch moeten de groenten voor gebruik goed gewassen worden met water om stof en aarde te verwijderen. (Ze moeten echter niet geschild worden aangezien er geen chemische producten worden gebruikt).

Zijn er trouwens nog wel niet-vervuilde gronden waar men veilig groenten kan kweken? Jaarlijks worden er 9000 ton pesticiden gebruikt op het Belgische platteland (62 500 ton in Frankrijk), reken daar nog de industriële afval bij…Kun je dan nog spreken van een “proper” platteland?

Waar het echt op aan komt, is dus niet zozeer hoe je niet-vervuilde groenten kan kweken, maar wel hoe je productie, consumptie en mobiliteit kan bevorderen die geen of minder vervuiling met zich meebrengt. En ieder moet zich eigenlijk de vraag stellen: wat kan ik concreet veranderen in mijn dagelijkse manier van doen om minder vervuiling te veroorzaken? Denk aan Pierre Rabhi ‘s “part du colibri”.

Kunnen deze productiemethodes een stad als Brussel voeden?

Het is altijd moeilijk te antwoorden op een dergelijke vraag… het is namelijk een erg complex onderwerp.

Een tijdje geleden is de faculteit St Louis en het studiebureau Greenloop hierover onderzoek beginnen voeren. Deze onderzoeken zijn gebaseerd op het aantal beschikbare hectaren in Brussel (904 in volle grond en 394 op daken). De resultaten zijn indrukwekkend, vooral dan op het vlak van tewerkstelling (7755 jobs).

Een groot deel van de inwoners, doch niet iedereen, zou kunnen gevoed worden met groenten en fruit afkomstig uit landbouw in de rand van de stad en via GASAPs. Maar,  een mens leeft niet van seizoensgroenten en -fruit alleen en men moet ook rekening houden met de voedingsgewoontes van de verschillende culturele groepen aanwezig in deze stad. Niet iedereen is bewust bezig met het eten van lokale en seizoensgebonden producten. Er is nog veel werk aan de winkel op het vlak van sensibilisering (versteviging van de band tussen producent en consument), het in gebruik nemen van gronden in de periferie en de opstart van stadsboerderijen (landbouw in de rand in de stad) vooraleer we deze vragen kunnen beantwoorden.

Waar kan je de geotextiel vinden?

Bij een verkoper in Nijvel: nsulco maar deze verkoopt het enkel in grote hoeveelheden (minimum 240m²) en enkel aan professionelen. Het eenvoudigste is de geotextiel aan te kopen via “de moestuin op de KBB” tijdens de permanenties. Ofwel koop je reeds gestikte zakken ofwel koop je de geotextiel per meter met  instructies en ijzersterke draad inbegrepen zodat je er zelf mee aan de slag kan.