Kweektechnieken ‘buiten de volle grond’

Hier willen we het hebben over een aantal kweektechnieken die niet in volle grond gebeuren om de verschillen, beperkingen en voordelen ervan duidelijk te maken.

De term ‘buiten de volle grond’ kan voor verwarring zorgen. Dit is wat wij eronder verstaan:

Een teeltmethode buiten de volle grond en die dus niet in direct contact staat met het grondwater.

——————————————————————————————-

Kweken in bakken

——————————————————————————————-

Dit gebeurt in bakken die gevuld worden met aarde of een substraat zoals:

  • Landbouwgrond
  • Dierlijke of plantaardige compost
  • Tuinaarde
  • Perliet, vermiculiet, vulkanische steentjes

Men haalt aarde uit de grond en steekt ze in bakken, omdat de aarde vol beton zit of vervuild is. Maar de connectie met de natuur en het ecosysteem blijft bewaard. Groenten en fruit uit de bakken smaken net alsof ze in volle grond gekweekt werden.

De bakken kunnen met verschillende materialen gemaakt worden (hout, metaal, plastiek…), in functie van hoelang ze moeten meegaan, rendement, kost, enzovoort.

PALETTEN

Dit is het meest economische en makkelijk te vinden basismateriaal om een bak te maken, maar het vereist enige handigheid.

Voor en tegen: 

  • Makkelijk te vinden in de stad
  • Minimale kost
  • Soms moeilijk te demonteren
  • Het hout kan met chemische stoffen bewerkt zijn
  • Gaat maximaal 5 jaar mee
  • Soms moeilijk voor waterafvoer                     

HOUT

Kwaliteitshout gaat langer mee, is makkelijker te assembleren en te installeren, maar kost meer. Er zijn kant en klare teeltbakken te krijgen.

  • Ecologisch als het hout afkomstig is van duurzame bosbouw
  • Gemakkelijk te assembleren
  • Gaat tot 10 jaar mee
  • Mooier
  • Duur
  • Vermeerdert het gewicht

POTTEN

Potten kunnen van plastiek zijn, metaal of aardewerk, altijd met een gaatje onderaan voor de waterafvoer. Aardewerk is de beste deal want ze regelt de temperatuur en de vochtigheid beter dan de andere materialen en ze laat de aarde ademen. Je hebt potten in alle maten en vormen, in functie van de plaats waar ze terechtkomen (hangende tuin, vierkante pot, enzovoort)

  •  Makkelijk te vinden in winkels van tuinbenodigdheden
  • Resistent, gaan lang mee
  • Licht (toch als ze in plastiek zijn)
  • Petroleumderivaat (als ze in plastiek zijn)
  • Breekbaar (aardewerk)
  • Niet geschikt voor echt grote afmetingen

GEOTEXTIEL

Geotextiel is een soort vilt, niet geweven, bestaat uit synthetisch materiaal. Ze laat water en lucht door, is zeer licht, zeer resistent, duurzaam en goedkoop. Is makkelijk te maken, is efficiënt dankzij de verluchting.

  • Resistent
  • Heel licht (ideaal voor daken, terrassen en balkons)
  • Makkelijk te maken
  • Kost weinig
  • Goed rendement
  • Goed voor drainage (waterafvoer)
  • Petroleumderivaat
  • Afhankelijk van beschikbaarheid bij leverancier

——————————————————————————————-

In water

——————————————————————————————-

HYDROPONIE

Hydroponie is het kweken van planten op basis van een neutraal inert substraat (zand, pouzzolaan, kleibolletjes, rotswol, enz). Dit substraat wordt regelmatig bevloeid  met een oplossing (minerale en synthetische meststoffen) die de planten minerale zouten en essentiële voeding geeft. De hydroponische manier van kweken wordt dikwijls gebruikt in de tuinbouw en bij de geforceerde kweek van sommige groenten in de serre. De gezondheid van die kweek wordt beheerst via pesticiden of phytosanitaire producten. Deze techniek werd ontwikkeld door twee Duitse onderzoekers, Knop en Sachs. Toen ze bezig waren met een onderzoek naar het kweken van planten, botsten ze op de rol van water, lucht en aarde. Bij nader onderzoek bleek dat de aarde op artificiële manier kon nagemaakt worden.

Schema basique de l’hydroponie

basisschema van de hydroponie

Vertaling van de termen op de foto:

  • cloison: afsluiting
  • pots-panier: mand-potten
  • goutte à goutte: druppelsgewijs
  • plaque en pvc expansé: uitgezette pvc plaat
  • solution nutritive: voedseloplossing
  • bulleur: ???
  • bac plastique opaque: ondoorzichtige plastiek bak
  • pompe à eau: waterpomp
  • trappe : klep
  • pompe à air : luchtpomp
  • jauge : peilstok

Deze manier van produceren is zeer productief maar ingewikkeld en vergt erg veel energie, technologie en een zware financiële investering. Ze wordt dan ook meestal gebruikt op grote schaal, in industriële serres in monocultuur. De planten groeien vlug, de opbrengst per m² is groot in om het even welk seizoen; het is dan ook een van de meest financieel rendabele manieren om groenten te kweken.

Maar er rijzen ook veel vragen over de smaak en de voedingswaarde van dergelijke producten: voor zover wij weten heeft nog geen enkele studie de voedingswaarde van die producten onderzocht. En dan zijn er nog andere problemen: het enorme energieverbruik, het moeilijke onderhoud, de zware financiële inbreng, het massieve gebruik van chemicaliën (pesticiden, onkruidverdelgers, meststoffen). Dan rijst ook nog de ethische vraag over zo’n manier van produceren die geen rekening houdt met een symbiose met de aarde. Die vraag is fundamenteel: als men de aarde niet meer nodig heeft om voedsel te produceren, dan is dat een vrijgeleide om haar verder te vervuilen en vol te bouwen.

Monoculture de tomates en hydroponie

monocultuur van tomaten in hydroponie

AQUAPONIE

Aquaponie komt van het Engels aquaponics en is een containerbegrip voor aquacultuur (het kweken van vissen en andere organismen in water) en hydroponie (het kweken van planten op water verrijkt met mineralen). Hoe komen die twee samen? De uitwerpselen van de vissen bevatten interessante stoffen voor de planten (stikstof, fosfor en kalium), die minerale synthetische meststoffen kunnen vervangen. Zo krijg je dus gelijktijdig en in eenzelfde ruimte een tweevoudige productie, volgens dit schema:

Op het eerste zicht lijkt dat geniaal, maar zoals met elk door de mens gecreëerd systeem, moet je ook hier rekening houden met een reeks problemen:

  •  Waar komt het voedsel voor de vissen vandaan? Wat zit erin? Er is 1,2kg voedsel nodig om 1kg vis te kweken
  • Dit systeem lijkt ‘biologisch’, maar smaak en voedingswaarde van de groenten zijn dezelfde als die van planten gekweekt in hydroponie
  • De controle op dit kunstmatig milieu vergt heel wat energie- en technologiekosten (hoeveelheid ammoniak in het water, controle van de gezondheid van de vissen, hoeveelheid nitraten, zuurstof, chloor, ph van het water, verdamping, filter, enz)
  • Het is een kwetsbaar systeem want de bacteriën nitrosomonas en nitrobacter zijn nodig om de ammoniak van de visuitwerpselen om te zetten in nitraten die de planten kunnen absorberen. Het water, de vissen en hun voedsel moeten voortdurend getest worden en dit moet gekocht worden.
  • Men kan in dit systeem enkel groene bladgroente kweken en die hebben weinig voedingswaarde (sla, spinazie, bieslook, paksoi, basilicum, waterkers)

Dit kort overzicht toont aan dat het allemaal niet is eenvoudig is als het op het eerste zicht lijkt.

Besluit

Als je ziet hoe ecosystemen in elkaar zitten en mekaar in evenwicht houden, wordt het snel duidelijk dat we nooit hetzelfde resultaat kunnen bereiken: hoe zouden wij kunnen doen wat de aarde in miljarden jaren heeft gecreeërd?

Dus denken we dat het ’t beste is om zo goed mogelijk SAMEN TE WERKEN met de natuur.